fbpx Kannabidiol veya CBD Yağının Kemoterapideki Yararları ve Zararları | Mamak Havadis

Kannabidiol veya CBD Yağının Kemoterapideki Yararları ve Zararları

İletişim: 0 539 6786194 (Whatsapp ulaşabilirsiniz.)

Bu makalenin amacı,

Kannabidiol’un (CBD) kemoterapi uygulama durumlarındaki yararlarını
ve zararlarını özetlemektir. Birçok insan, rahatsızlıklarını tedavi etmek için tamamlayıcı veya
alternatif bir tedavi seçeneği bulmak için CDB’ye yöneliyor. En sık sordukları sorulardan biri,
geleneksel tedaviler sırasında CDB kullanıp kullanamayacaklarıdır.
Kanser hastalarının sık sorularından biri, CDB’nin kemo-, immüno-, hormon ve radyoterapi
dönemlerinde kullanılıp kullanılamayacağıdır. Ne yazık ki, kategorik bir cevaba izin vermek
için henüz yeterli klinik çalışma yapılmamıştır. Bu durumlarda, hastalar yüksek kaliteli klinik
çalışmaların sonuçlarını (kimin böyle bir araştırma yapmaya istekli olduğunu bile bilmeden)
veya bilinen ve potansiyel riskleri ve faydaları tartarak ve sonuç olarak hareket etmeyi
bekleme seçeneği ile karşı karşıya kalırlar. Bu makalede, hastaların ve hekimlerin her bir vaka
için en iyi hareketi yapmasına izin vermek için şu anda mevcut olan bilgileri özetlemeye
çalışacağım.
Kanser hastaları CBD ile ilgili iki farklı (ama mutlaka birbirini dışlamayan) hedeflere
bakarlar: kanser tedavisinin yan etkilerini hafifletmek ve antitümör yanıtlar elde etmek. Bu
hedeflerin ilki ile ilgili olarak, CBD'nin kemoterapinin neden olduğu bulantı, kusma ve iştah
kaybını önlediği klinik olarak gösterilmiştir. Birçok durumda, yan etkiler hastaların tedaviyi
bırakmasına neden olacak kadar şiddetlidir. CBD, kanser hastaları için büyük fayda sağlayan
diğer sağlam özelliklere de sahiptir: analjezik, anksiyolitik ve uyku indükleyicisi. Daha yakın
zamanlarda, kanserden muzdarip insanlar, sözde antitümör etkileri nedeniyle CBD haline
geldi. Bazı kannabinoidlerin farklı hayvan kanseri modellerinde bu tür tepkilere sahip
oldukları gösterilmiştir, ancak insanlarda bu gözlemleri doğrulamak için henüz kontrollü bir
klinik çalışma yoktur. Bununla birlikte, yüksek güvenlik profili nedeniyle, dünya çapında
binlerce onkoloji hastası, hastalığın yayılmasını durdurmak veya hatta tamamen ortadan
kaldırmak için CBD kullanıyor. Palyatif (geçici) veya antitümör etkileri konusunda hastaların
sorduğu ilk sorulardan biri, geleneksel tedaviyi (kemoterapi, immünoterapi, hormon tedavisi
ve radyoterapi) CBD ile birleştirmenin güvenli olup olmadığıdır.
Son yıllarda tümör hücresi kültürleri ve hayvan kanseri modelleri üzerinde yapılan deneyler,
kannabinoidlerin ve standart antitümör tedavisinin bir kombinasyonunun, her iki yaklaşımdan
da daha iyi çalışabileceğini düşündürmektedir. Kanser hastalarının büyük bir yüzdesi
kemoterapi alır. Bu tedavi, vücuttaki çoğalan hücreleri, bölünmelerini engellemeye ve
ölümlerine neden olmaya çalışır. Bu, birkaç genel strateji ile gerçekleştirilebilir. En yaygın
olanı, hücrelerde genetik materyalin çoğaltılması sürecine müdahale etmek ve hücre
iskeletinin yeniden düzenlenmesini engellemektir. Hücre iskeletinde hücreye şekil veren iç
iskelenin fiziksel olarak ayrılmasını sağlar ve hareket etmesine izin verir. Tümör hücrelerinin
DNA'sının çoğalmasını bloke etmek için olan yöntemler çok çeşitlidir. Bunlar, alkil gruplarını
(temozolomid gibi), DNA zincirleri (cisplatin gibi) arasındaki köprüleri, yapısal bileşenlerinin
analoglarını (5-florourasil veya 5-FU gibi) ve DNA'nın topolojisini koruyan makinelerin
inhibitörlerini içeren bileşikleri içerir. Klinik öncesi çalışmalar, kannabinoidlerin sadece bu
ailelerin birçoğunun üyelerinin anti-tümör etkisini engellemekle kalmayıp aynı zamanda onu
güçlendirdiğini göstermektedir. Örneğin, 5-FU, kanabinoid agonisti HU-2103 ile
birleştirildiğinde kolorektal kanser hücrelerinin kültürlerdeki canlılığını çok daha etkili bir
şekilde azaltmıştır. Guillermo Velasco'nun Complutense Üniversitesi'ndeki bir grup
araştırmacı, bir hayvan glioblastom modelinde temozolomid ve Δ9-tetrahidrokanabinol
(THC) kombinasyonunun, iki tedavinin her ikisinde de daha fazla tümör büyümesinin
azalmasına neden olduğunu açıklamıştır. Bölünen hücrelerin hücre iskeletini hedefleyen
ilaçlara gelince, paklitakselin endokannabinoid anandamid ile birleştirildiğinde sinerjik
etkileri olduğu gösterilmiştir. Mide kanseri hücre modelinde, iki bileşiğin bir kombinasyonu

apopitoz yoluyla kendi başına iki bileşiğin her ikisinden daha fazla hücre ölümüne neden
olmuştur.
Ve son yıllarda, kanabinoidlerin potansiyel anti-kanser etkileri gündeme gelmiştir.
Laboratuvar ve hayvan çalışmaları, bazı kannabinoidlerin hücre ölümünü teşvik ederek, hücre
büyümesini azaltarak ve tümörü besleyen kan damarlarının gelişimini engelleyerek tümör
büyümesini azalttığını göstermiştir. Örneğin, kannabinoid delta-9-THC, karaciğer kanseri
hücrelerine zarar verebilir veya öldürebilir. Benzer şekilde, kannabidiol sağlıklı dokuya zarar
vermeden östrojen reseptörü pozitif ve östrojen reseptörü negatif meme kanseri hücrelerine
karşı etkilidir.
Yeni bir çalışma, CBD’de aktif kimyasallar sınıfı olan kannabinoidlerin lösemi hücrelerini
başarıyla öldürebildiğini doğrulamıştır. Ayrıca kimyasalların kombinasyonu ve verildikleri
sıralamanın önemli olduğunu bulmuşlardır. Bulgular şüphesiz daha etkili tedavilere kapı
açacaktır. Bazı kanabinoidlerin de lösemi hücreleriyle başarılı bir şekilde mücadele ettiği
gösterilmiştir. Lösemi, kemik iliği ve diğer kan yapıcı organların bir kanseridir. Daha önceki
araştırmalar, bu kimyasalların bazılarının birlikte kullanıldığında, kanserli hücrelerin daha
güçlü katilleri haline geldiğini bulmuştur. Son zamanlarda “International Journal of
Oncology” Dergisi'nde yayınlanan yeni bir çalışma, bu kombinasyonları daha derinlemesine
araştırmıştır. Ayrıca, mevcut kemoterapi ilaçları sitarabin ve vinkristin ile birlikte
kannabinoidlerin potansiyel kullanımına da baktılar. Araştırmacılar, İngiltere'deki Londra
Üniversitesi'nden St George’da Dr. Wai Liu tarafından yönetilmiştir. Laboratuvarda kanser
hücrelerini inceleyen ekip, en etkili gruplamaları bulmak için çeşitli kannabinoid ve
kemoterapi ilaç kombinasyonlarını test etmiştir. Ayrıca kimyasalların verilme sırasının başarı
oranlarını değerlendirmişlerdir. Kannabidiol ve THC'nin tek başına kullanıldığında lösemi
hücrelerini öldürdüğünü bulmuşlardır. Bununla birlikte, birlikte kullanıldığında, güçleri
önemli ölçüde geliştirilmiş; bütünleşmenin gücü ayrı ayrı Kannabidiol ve THC'nin
kullanımından daha fazla olmuştur. Ayrıca, başlangıçtaki bir kemoterapi dozunun ardından
kannabinoidlerin kullanımının lösemi hücrelerine karşı genel sonuçları iyileştirdiğini
göstermişlerdir. Kemoterapiyi kannabinoidlerle birleştirmek, tek başına kemoterapi veya
kannabidiol ve THC kombinasyonundan daha iyi sonuçlar vermiştir. Bununla birlikte, bu
artan potens sadece kannabinoidler kemoterapiden sonra verildiyse görülmüştür.
Kemoterapiden önce kannabinoidler verildiyse görülmemiştir. Gelecekte, bu tür bulguların
lösemi tedavisinin ve genel olarak kanser tedavisinin etkinliğini artıracağı umulmaktadır.
Ayrıca kemoterapi tedavisinin hasta üzerindeki olumsuz etkisini azaltacağı umulmaktadır.
Kemoterapinin yan etkileri şiddetli olabilir. Bunlardan bazıları saç dökülmesi, ağız yaraları,
bulantı ve kusma, ishal ve artan enfeksiyon riskidir. Kannabinoidlerin kullanılması potansiyel
olarak klinisyenlerin anti-kanser yeteneklerini korurken kemoterapi dozunu azaltmalarına izin
verebilir. Sonuçlar umut vericidir. Kannabinoidlerin kanser hücrelerine karşı etkinliğini
destekleyen kanıtlar artmaktadır. Liu'nun dediği gibi, odak noktası “terapötik bir etkiyi en üst
düzeye çıkarmak için kullanılmaları gereken en iyi yolların” oluşturulmasıdır. Liu, ayrıca,
“Bu ekstraktlar oldukça konsantre ve saftır, bu nedenle esrara benzer bir yan etkisi
olmayacaktır” şeklinde bir ifade kullanmıştır.
Birçok kanser hastası kemoterapinin yanı sıra, radyoterapi tedavisi de alır. Radyoterapi
yöntemi, hücre bölünmesini durduracak ve ölümlerini indükleyecek değişikliklere neden
olmak için tümör hücrelerini yüksek enerjili radyasyona maruz bırakmayı içerir. Kemoterapi
durumunda olduğu gibi, kannabinoidlerin tümörleri bu tip tedaviye duyarlı hale
getirebileceğini gösteren klinik öncesi kanıtlar vardır. Örneğin, Scott ve arkadaşları THC,
CBD ve radyasyonun çok gizli antitümör etkileri uygulayan dozların bir kombinasyonunun
farelerde üretilen glioblastomların büyümesinde dramatik bir azalmaya neden olduğunu
göstermiştir.

Bugüne kadar, kannabinoidlerin ve bir antitümör ilacının kombine etkisini analiz etmek için
insanlarda yapılan sadece bir klinik çalışma bulabildim. Tekrarlayan glioblastomlu hastalar
arasında İngiltere ve Almanya'daki hastanelerde yürütülen bu çalışma, yaklaşık olarak aynı
miktarda THC ve CBD içeren bir kannabinoid ilaç olan temozolomid ve Sativex'in
birleştirilmesinin güvenliğini ve etkinliğini analiz etmiştir. Araştırmanın sonuçları henüz
yayınlanmamış olsa da, yayınlanan bir basın açıklaması olumsuz ilaç etkileşimi olmadığını
göstermektedir. Bu, kombine tedavilerin güvenliğini analiz etmek için özel olarak tasarlanmış
tek klinik çalışma olmasına rağmen, geleneksel antitümör tedavilerini takiben onkolojik
popülasyonlar üzerinde ilaçlı kannabinoidlerle birçok denemenin gerçekleştirildiğine dikkat
etmek önemlidir. Örneğin, yalnızca Sativex ile, kanser hastaları arasındaki onkolojik ağrı
üzerindeki etkisini analiz etmek için şimdiye kadar yedi klinik çalışma gerçekleştirilmiştir.
Deneklerin hiçbiri ilaçlar arasında negatif etkileşimler bildirmedi. Benzer şekilde,
kemoterapinin kendisinin neden olduğu nöropatik ağrı vakalarında kannabinoid ilaçların
analjezik etkisini analiz etmek için yapılan diğer testlerdeki ilaçların kombinasyonuyla ilişkili
herhangi bir olumsuz etki tespit edilmemiştir. Son olarak ve daha az önemlisi, kannabinoid
ilaçların izin verilen az sayıda tıbbi kullanımından birinin kemoterapinin neden olduğu bulantı
ve kusmanın tedavisi için olduğunu hatırlamak önemlidir. Prensip olarak, en azından, bu iki
terapötik stratejinin kombinasyonunun herhangi bir soruna neden olmaması gerektiğini
düşündürmektedir.
Birikmiş preklinik ve klinik kanıtların bugüne kadar CBD’nin kemoterapi ve radyoterapi ile
birlikte güvenle kullanılabileceğini düşündürdüğü halde, daha ayrıntılı olarak incelenmesi
gereken bazı konular vardır. Bunlardan biri, kannabinoidlerin - özellikle CBD'nin - sitokrom
p450 (CYP) detoksifikasyon sistemine olası müdahalesidir. Bu sistem birçok farklı bileşiğin
(alışkanlık olarak aldığımız ilaçların çoğu dâhil) metabolize edilmesinden, oksitlenmesinden
ve böylece vücut için toksik olmayan metabolitlere dönüştürülmesinden sorumludur. Hem
THC'nin hem de özellikle CBD'nin, ilaçların metabolize edilmemesinin bir sonucu olarak, bu
enzimler tarafından işlenen tedavilerin yarı ömrünü artırabilecek bazı CYP izoformlarını
azaltabildiği tarif edilmiştir. Bu hastalar tarafından kullanılan tamoksifen gibi diğer bileşikler,
sadece CYP tarafından işlendiğinde aktive olan ön ilaçlar şeklinde uygulanır. Dolayısıyla, bu
ön ilaçların kannabinoidlerle kombinasyonu, prensip olarak, karşılık gelen aktif formların
biyoyararlanımını azaltabilir. Son olarak, kanser hastaları tarafından kullanılan ilaçların
birçoğu (antitümör ilaçlar, anti-depresanlar, mide koruyucuları, analjezikler vb.), Hem THC
hem de CBD'nin detoksifikasyonundan ve kannabinoidlerin yarılanma ömrünü uzatacaktır.
Bununla birlikte, bu potansiyel etkileşimlerin hiçbiri CBD ve diğer tedavilerin birlikte
kullanılmasına karşı tavsiyede bulunacak kadar önemli görünmemektedir. İlk olarak, CYP'nin
THC ve CBD tarafından in vitro inhibisyonu, klinik çalışmalarda gözlemlenen maksimum
değerlerin üzerinde, çok yüksek konsantrasyonlarda gerçekleşir. İkinci olarak, henüz yetersiz
klinik deneyim, bu etkileşimlerin dozajda küçük değişiklikler yapılarak kolayca
yönetilebileceğini düşündürmektedir. Örneğin, CBD ve geleneksel tedavilere cevap vermeyen
epilepsi formlarında bir koadjuvan olarak kullanılan bir benzodiazepin olan klobazam (Onfi)
arasında potansiyel olarak negatif bir etkileşim açıklanmıştır. İki ilacın birlikte kullanımı,
plazmada daha yüksek seviyelerde klobazam ve yan etkilerindeki artışla (tipik bir aşırı doz
paternini takiben) ilişkiliydi. Bunlar, bu bileşiğin dozunu düşürerek kolayca azaltılabilir. Bu
nedenle, tıbbi amaçlar için CBD kullanan hastaların, bu olası etkileşimleri dikkate almaları ve
gerekirse aldıkları tedavinin dozunu ayarlamaları için hekimlerine bildirmeleri önemlidir.
Daha fazla analiz gerektiren başka bir konu, CBD içeren kannabinoid tedavileri ve
antioksidan takviyeleri arasındaki olası etkileşimdir. CBD, farklı hücre ve hayvan kanser
modellerinde antitümör yanıtlar üretir. Bu etkinin meydana geldiği moleküler mekanizmalar
çok çeşitlilik gösterse de, en büyük ağırlığa sahip gibi görünenlerden biri reaktif oksijen
türlerinin üretilmesidir, tam olarak antioksidanların bir etki uyguladığı bileşiklerin türüdür. Bu

nedenle, antioksidan takviyelerinin CBD'nin potansiyel anti-tümör etkisine müdahale edip
edemeyeceği düşünülebilir. Gerçekten, antitümör tedavisi sırasında antioksidanların kullanımı
onkologlar arasında hala tartışmalıdır. Bir yandan, oksidatif stresin tümör olmayan hücreleri
üzerindeki (tümörlerin kendileri veya terapi tarafından üretilen) toksik etkileri antioksidan
takviyeleri ile karşılanabilir. Bununla birlikte, bu takviyeler, oksidatif stresin tümör hücreleri
üzerindeki zararlı etkilerini engelleyebilir. Şimdilik, konsensüs, anti-tümör tedavileri sırasında
kanser hastalarında antioksidanların kullanımını desteklemek için hala yeterli bilimsel kanıt
bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, ek çalışma gerektiren başka bir konu, immünoterapi ile tedavi sırasında CBD
kullanımıdır. Bu, onkoloji alanında giderek daha fazla kullanılan bir tür terapötik stratejidir.
Nihai amacı, hastanın tümör hücrelerini yok etmek için hastanın bağışıklık tepkisini
uyarmaktır. Bağışıklık sisteminin farklı elemanlarının (B ve T lenfositleri, makrofajlar,
monositler, vb.) immünmodülatör (bağışıklığı düzenleyici) etkileri uygulayan fonksiyonel bir
endokannabinoid sisteme sahip olduğu yaygın olarak kanıtlanmıştır. Bazı klinik öncesi ve
klinik çalışmalardan elde edilen sonuçlar, kannabinoidlerin, kannabis tedavileri immünoterapi
ile birleştirildiğinde potansiyel bir sorun oluşturabilecek immünosüpresan etkiler kullandığını
göstermektedir. Bununla birlikte, CBD kullanımının, örneğin HIV hastaları gibi bağışıklığı
baskılanmış kişilerde bile, bulaşıcı hastalıkların veya tümörlerin ortaya çıkması veya
şiddetlenmesi ile ilişkili olduğuna dair hiçbir kanıt yoktur. Her durumda, tüm bu sorguları
çözmek ve hem hastalara hem de tedavilerine eşlik eden sağlık uzmanlarına titiz bilgi
sunabilmek için hem klinik hem de klinik olarak daha fazla araştırmaya acilen ihtiyaç vardır.

KAYNAKLAR
1. Abrams DI, Guzman M. Cannabis in cancer care. Clin Pharmacol Ther. 2015;97(6):575-86.
2. Velasco G, Sánchez C, Guzmán M. Potencial antitumoral de los cannabinoides. En: Efectos
terapéuticos de los cannabinoides. Ed: Instituto Universitario de Investigación en Neuroquímica de la
Universidad Complutense de Madrid. 2017 p. 129-38.
3. Gustafsson SB, Lindgren T, Jonsson M, Jacobsson SO. Cannabinoid receptor-independent cytotoxic
effects of cannabinoids in human colorectal carcinoma cells: synergism with 5-fluorouracil. Cancer
Chemother Pharmacol. 2009;63(4):691-701.
4. Torres S, Lorente M, Rodriguez-Fornes F, Hernandez-Tiedra S, Salazar M, Garcia-Taboada E, et al. A
combined preclinical therapy of cannabinoids and temozolomide against glioma. Mol Cancer Ther.
2011;10(1):90-103.
5. Miyato H, Kitayama J, Yamashita H, Souma D, Asakage M, Yamada J, et al. Pharmacological
synergism between cannabinoids and paclitaxel in gastric cancer cell lines. J Surg Res. 2009;155(1):40-
7.
6. Scott KA, Dalgleish AG, Liu WM. The combination of cannabidiol and Delta9-tetrahydrocannabinol
enhances the anticancer effects of radiation in an orthotopic murine glioma model. Mol Cancer Ther.
2014;13(12):2955-67.
7. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT01812616?term=sativex+temozolomi…
8. https://www.gwpharm.com/about-us/news/gw-pharmaceuticals-achieves-posit…-
proof-concept-study-glioma
9. Scott KA, Dalgleish AG, Liu WM. The combination of cannabidiol and Delta9-tetrahydrocannabinol
enhances the anticancer effects of radiation in an orthotopic murine glioma model. Mol Cancer Ther.
2014;13(12):2955-67.
10. García de Palau M, Bouso JC. Desarrollo de programas de cannabis medicinal. Riesgos asociados a los
tratamientos con cannabis. En: Efectos terapéuticos de los cannabinoides. Ed: Instituto Universitario de
Investigación en Neuroquímica de la Universidad Complutense de Madrid. 2017. p. 219-34.
11. Geffrey AL, Pollack SF, Bruno PL, Thiele EA. Drug-drug interaction between clobazam and
cannabidiol in children with refractory epilepsy. Epilepsia. 2015;56(8):1246-51.
12. Yasueda A, Urushima H, Ito T. Efficacy and Interaction of Antioxidant Supplements as Adjuvant
Therapy in Cancer Treatment: A Systematic Review. Integr Cancer Ther. 2016;15(1):17-39.

13. Muñoz E. Cannabinoides y sistema inmune. En: Efectos terapéuticos de los cannabinoides. Ed: Instituto
Universitario de Investigación en Neuroquímica de la Universidad Complutense de Madrid. 2017. p.
55-64.
14. Scott KA, Dalgleish AG, Liu WM. Anticancer Effects of Phytocannabinoids Used With Chemotherapy
in Leukaemia Cells Can Be Improved by Altering the Sequence of Their Administration. Int J Oncol.
2017 Jul;51(1):369-377. 
15. Martin R Tramèr, Dawn Carroll, Fiona A Campbell, D John M Reynolds, R Andrew Moore, Henry J
McQuay. Cannabinoids for control of chemotherapy induced nausea and vomiting: quantitative
systematic review. BMJ. 2001 Jul 7; 323(7303): 16.
16. Americans for Safe Access. (2019). Patient’s guide to CBD.
https://www.safeaccessnow.org/patientscbd
17. Atakan, Z. Cannabis, a complex plant: Different compounds and different effects on individuals.
Therapeutic Advances in Psychopharmacology, 2012; 2(6), 241-254.
18. Bonn-Miller, M., Loflin, M.J.E., Thomas, B.F., Marcu, J.P., Hyke, T., Vandrey, R. Labeling accuracy
of cannabidiol extracts sold online. Journal of the American Medical Association, 2017; 318(17), 708-
1709.
19. Bridgeman, M.B., Abazia, D.T. Medicinal cannabis: history, pharmacology, and implications for the
acute care setting. Pharmacology and Therapeutics, 2017; 42(3), 180-188.
20. Cadena, A. (2019a). Is CBD Legal? The legal status of CBD in 2019. https://cbdorigin.com/is-cbd-
legal/
21. Corroon, J. M., Mischley, L. K., Sexton, M. Cannabis as a substitute for prescription drugs—A cross-
sectional study. Journal of Pain Research, 2017; 10, 989-998.
22. Daley, B. (2019). CBD: Rising star or popular fad? The Conversation. https://theconversation.com/cbd-
rising-star-or-popular-fad-110146
23. Donvito, G., Nass, S. R., Wilkerson, J. L., Curry, Z. A., Shurman, L. D., Kinsey, S. G., Lichtman, A.
H. The endogenous cannabinoid system: A budding source of targets for treating inflammatory and
neuropathic Pain. Neuropsychopharmacology, 2018; 43(1), 52-79.
24. Dorbian, I. (2019). CBD market could pull in $16 billion by 2025, says study. 
https://www.forbes.com/sites/irisdorbian/2019/03/12/cbd-market-could-pu…-
study/#2275f0613efd
25. Drugs.com. (2018) Epidiolex. https://www.drugs.com/epidiolex.html
26. Fiorillo, S. (2019). Is CBD oil legal in 2019? State-by-state and future legality. 
https://www.thestreet.com/lifestyle/health/is-cbd-oil-legal-14802001
27. Grinspoon, P. (2018). Cannabidiol (CBD)—What we know and what we
don’t. https://www.health.harvard.edu/blog/cannabidiol-cbd-what-we-know-and-wh…-
2018082414476
28. GW Pharmaceuticals, PLC. (2018). EPIDIOLEX® (cannabidiol) Oral Solution—The first FDA-
approved Plant-derived Cannabinoid Medicine—Now Available by Prescription in the
U.S. http://ir.gwpharm.com/news-releases/news-release-details/epidiolexr-can…-
first-fda-approved-plant
29. Howlett, A. C., Abood, M. E. (2017). CB1 & CB2 receptor pharmacology. Advances in Pharmacology,
80, 169-206. https://doi.org/10.1016/bs.apha.2017.03.007
30. Hudak, J. (2018). The Farm Bill, hemp legalization and the status of CBD: an
explainer. https://www.brookings.edu/blog/fixgov/2018/12/14/the-farm-bill-hemp-and…
31. Jaeger, K. (2019). This is why federal agencies are warning employees about
CBD. https://www.marijuanamoment.net/this-is-why-federal-agencies-are-warnin…-
cbd/

32. Kaplan, S. (2019). Cannabis companies push FDA to ease rules on CBD
products. https://www.nytimes.com/2019/05/31/health/cannabis-fda-regulate.html
33. Kubala, J. (2018). 7 benefits and uses of CBD oil (plus side
effects). https://www.healthline.com/nutrition/cbd-oil-benefits
34. Lafaye, G., Karila, L., Blecha, L., Benyamina, A. Cannabis, cannabinoids, and health. Dialogues in
Clinical Neuroscience, 2017; 19(3), 309-316.
35. Laprarie, R. B., Bagher, A. M., Kelly, M. E., Denovan-Wright, E. M. (2015). Cannabidiol is a negative
allosteric modulator of the cannabinoid CB1 receptor. British Journal of Pharmacology, 172(20), 4790-
4805. 
36. Lu, H-C., Mackie, K. (2016). An introduction to the endogenous cannabinoid system. Biological
Psychiatry, 79(7), 516-525.
37. National Cancer Institute. (2019). Cannabis and cannabinoids (PDQ®)—Health professional
version. https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/cam/hp/cannabis-pdq
38. Natural Force. (2019). Hemp oil vs CBD oil: Everything you need to know. 
https://naturalforce.com/blogs/nutrition/hemp-oil-vs-cbd-oil
39. Nichols, K. (2019). “The FDA is struggling”: Former US Surgeon General Carmona on government’s
approach to CBD. https://hempindustrydaily.com/former-us-surgeon-general-richard-carmona…-
about-cbd-trend/
40. Pacher, P., Batkai, S., Kunos, G. (2006). The endocannabinoid system as an emerging target of
pharmacotherapy. Pharmacological Reviews, 58(3), 389-462.
41. Pertwee, R.G. (2009). Emerging strategies for exploiting cannabinoid receptor agonists as medicines.
British Journal of Pharmacology, 156(3), 397-411. 
42. Petkovic, B. (2019). Hemp oil vs CBD oil: How different are they exactly?
https://loudcloudhealth.com/hemp-oil-vs-cbd-oil/
43. Project CBD . (2019). What is CBD? https://www.projectcbd.org/cbd-101/what-is-cbd
44. Rawls, B. (2019). The CBD oil: Everything you need to know. https://rawlsmd.com/health-
articlesciencebehind/science-behind-cbd-everything-want-know
45. Royal Society of Chemistry. (2019a). CBD. http://www.chemspider.com/Chemical-
Structure.24547.html
46. Royal Society of Chemistry. (2019b). (−)-δ-9-trans-Tetrahydrocannabinol. 
http://www.chemspider.com/Chemical-Structure.15266.html
47. Rudd, J. (2018). CBD vs THC—What are the main differences? 
https://www.analyticalcannabis.com/articles/cbd-vs-thc-what-are-the-mai…
48. Sanders, L. (2019). The CBD boom is way ahead of the science. 
https://www.sciencenews.org/article/cbd-product-boom-science-research-h…
49. Tesséra Naturals . (2019). Hemp oil vs CBD oil. https://tesseranaturals.com/hemp-oil-vs-cbd-oil/
50. Urits, I., Borchart, M., Hasegawa, M., Kochanski, J., Orhurhu, V., Viswamath, O. (2019). An update of
current Cannabis-based pharmaceuticals in pain medicine. Pain and Therapy, 8(1), 41-51.
51. U.S. Drug Enforcement Administration (2018). Schedules of controlled substances: Placement in
Schedule V of Certain FDA-approved drugs containing cannabidiol; corresponding change to permit
requirements.
https://www.federalregister.gov/documents/2018/09/28/2018-21121/schedul…-
substances-placement-in-schedule-v-of-certain-fda-approved-drugs-containing
52. U.S. Food and Drug Administration (2018). Epidiolex (cannabidiol) oral solution full prescribing
information. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2018/210365lbl.pdf

53. U.S. Food and Drug Administration (2019). Remarks by Dr. Sharpless at the FDA public hearing on
scientific data and information about products containing cannabis or cannabis-derived compounds. 
https://www.fda.gov/news-events/speeches-fda-officials/remarks-dr-sharp…-
scientific-data-and-information-about-products-containing
54. Wan, W. (2019). Many unanswered questions, concerns about CBD products, says FDA acting chief at
first public hearing. https://www.washingtonpost.com/business/2019/05/31/amid-flood-cbd-produ…-
fda-holds-first-public-hearing-cannabis-extract/?utm_term=.af68c83a1a7a
55. World Health Organization (2016). The health and social effects of nonmedical cannabis
use. https://www.who.int/substance_abuse/publications/msbcannabis.pdf
56. World Health Organization (2017). CANNABIDIOL (CBD) Pre-Review Report, Agenda Item 5.2.
Thirty-ninth meeting. Geneva, November 6-10. 
https://www.who.int/medicines/access/controlled-substances/5.2_CBD.pdf
57. Wong, C. (2019). CBD Oil: Benefits, uses, side effects, and safety. 
https://www.verywellhealth.com/cbd-oil-benefits-uses-side-effects-41745…
58. Zou, S., Kumar, U. (2018). Cannabinoid receptors and the endocannabinoid system: Signaling and
function in the central nervous system. International Journal of Molecular Sciences, 19(3), E833.

DOÇ. DR. CENK KILIÇ ANATOMİ UZMANI (DENEYSEL VE TAMAMLAYICI TIP)

İletişim: 0 539 6786194 (Whatsapp ulaşabilirsiniz.)