fbpx KOLLAJEN | Mamak Havadis

KOLLAJEN

Kollajen vücudumuzda en çok bulunan proteindir. Kollajenin birçok çeşidi vardır. Kaslar, kemikler, deri, kan damarları, sindirim sistemi ve bağlarda bulunur. Ölü cilt hücrelerini değiştirerek cildimizin sağlamlığını ve elastikiyetini artırmaya yardımcı olur. Eklemlerimiz ve bağlarımız söz konusu olduğunda, en basit ifadeyle, vücudu bir arada tutmaya yardımcı olan yapıştırıcı görevi görmektedir.
Bazı gıdalarda bulunan farklı kollajen türleri vardır veya kollajen ürünleri ve takviyeleri oluşturmak için kullanılır.
Kollajen genellikle “karmaşık bir protein” olarak adlandırılır ve şaşırtıcı bir şekilde 19 farklı amino asit içerdiği düşünüldüğünde şaşırtıcı değildir. Bunlar, hem koşulsuz (hem de koşullu olarak da adlandırılır) ve temel türlerin bir karışımını içerir. Kollajen, arginin, glutamin, glisin ve prolin gibi daha şartlı amino asitler elde etmenin özellikle harika bir yoludur.
Kollajen, sıkı üçlü sarmalda birlikte sarılmış üç zincirden oluşur. Her zincir 1,400'ün üzerinde amino asit uzunluğundadır. Prolin ve glisin, kollajen zincirlerinde bulunan birincil amino asit türleridir. Hem prolin hem de glisin, hayvan etlerinde bol miktarda bulunmayan iki önemli amino asittir.
Normal şartlar altında vücudunuz tarafından üretilir. Bununla birlikte, hasta olduğunuz zaman, çok fazla fiziksel veya duygusal stres altında olduğunuzda ise vücudunuz bu amino asitleri kendi başına üretemeyebilir. Bu durumda diyete önem verilebilir ve kollajen desteği ürünlerinden yardım alınabilir. 
C vitamini, manganez, bakır, prolin gibi vücutta kollajen oluşumunu ve kullanımını destekleyen birçok faktör olduğunu unutmamak gerekir. Kollajenin vücutta aktif hale getirilmesi için, ek olarak her zaman bir amino asit ve C vitamini kaynağı ile takviyeyi almak veya emilimin ve yararlılığın sağlanması için takviyenizin bu aktifleştirici besin maddelerini içermesini sağlamak gerekir.
Buna ek olarak, kemik sıvıları ve takviyeleri sayesinde vücudunuzu içten dışa doğru geliştirirsiniz.
Son olarak, belirli gıdaların (özellikle amino asitlerce zengin olan) kollajen gelişimini diğerlerinden daha fazla artırmaktadır. Yumurta, kümes hayvanları, balık ve süt gibi hayvansal ürünler kollajen oluşumunu hızlandırabilir. 

Son yıllarda faydası sıkça araştırılmaya başlanan kollajenin faydaları;
Cilt ve Saç Sağlığı: Yaşlandıkça kollajen üretimi azalır. Fiziksel olarak fark edeceksiniz: daha gevşek bir cilt, daha fazla kırışıklık ve daha az esneklik. Artan kollajen seviyeleri cildinizin daha güçlü görünmesine, pürüzsüzlüğün artmasına yardımcı olur ve cilt hücrelerinizin normal şekilde yenilenmesine ve onarılmasına yardımcı olur. Kollajenin yaşlanma karşıtı özelliklerini araştıran çift-kör, plasebo kontrollü çalışmalar, 35-55 yaş arası kadınlar arasında, sekiz hafta boyunca günde bir kez kullanılan 2,5-5 gram kollajen hidrolizatın, cildin elastikiyetini, cildin nemini, transepidermal su kaybını önemli ölçüde iyileştirdiği bulunmuştur. Kollajen ayrıca selülit ve ameliyat izlerini azaltır.
Eklemler: Vücutta kollajen azaldığında tendonlarımız ve ligamentlerimiz daha az hareket ederek sertleşir ve şişerler. Kemikleri tutan jel benzeri yapısıyla kollajen; kayma sayesinde hareket etmemizi sağlar. Eklemlerinizin daha kolay hareket etmesine yardımcı olur, genellikle yaşlanma ile ilişkili ağrıyı azaltır ve eklemde bozulma riskini azaltır. Son zamanlarda yapılan bir çalışmanın, kollajenin, osteoartrit ve diğer eklem ağrıları ve bozukluklarının tedavisinde etkili bir tedavi olduğunu bile bilmesi şaşırtıcı değildir. Harvard’daki Beth Israel Deaconess Tıp Merkezi'nde yapılan bir araştırmada, tip 2 kollajen ile takviye etmenin, romatoid artritli hastaların, hassas eklemlerde şişmeyi azaltarak ağrılı semptomlardan kurtulmalarına yardımcı olduğunu bulmuştur. Uluslararası Tıp Bilimleri Dergisi'nde yayınlanan bir başka çalışma, tip 2 kollajen ile tedavi edilen osteoartrit eklem ağrısı olan kişilerin, merdiven çıkma veya uyku gibi günlük aktivitelerde önemli artışlar ve bunların kalitesinde genel bir iyileşme gösterdiğini ortaya koymuştur.
Sindirim: Zararlı toksinlerin sindirim sisteminden geçebileceği bir durumda, kollajen çok yararlı olabilmektedir. Kollajen proteinlerin parçalanmasına yardımcı olur ve bağırsaklarınızın astarını rahatlatır. Hasar görmüş hücre duvarlarını iyileştirir ve iyileştirici amino asitleri ile infüze eder. Daha fazla kollajen tüketmenin en büyük sindirimsel faydası, bağ dokusunun oluşmasına yardımcı olması ve dolayısıyla gastrointestinal sistemin koruyucu kaplamasını mühürlemesi ve iyileştirmesidir. Bugün, birçok hastalığın aslında sağlıksız bir bağırsaktan kaynaklanan iltihap ya da tahrişten kaynaklandığını bilmekteyiz. Yapılan çalışmalarda irritabl bağırsak sendromu olan kişilerde serum kollajen seviyelerinin düşük olduğu tespit edilmiştir Çünkü kollajendeki aminoasit, GİS ve kolonda yapım reaksiyonlarına katılır.
Metabolizma ve kas kütlesi: Vücutta kollajen miktarındaki artış, vücudunuza yağsız kas kütlesi ekleyerek ve temel besinlerin dönüştürülmesine yardımcı olarak metabolizma hızını artırmaya yardımcı olur. Kas kütlesinin korunması, postürü ve kemik sağlığını desteklemeye yardımcı olur. Yağdan daha fazla kalori yakar. Kollajeni tüketirken, vücudunuzun kollajeni kullanılabilir bir proteine dönüştürebilmesini sağlamak için C vitamini tüketmeniz gerekmektedir. Buna ek olarak, arjininin, kas dokusunu tamir etmek, yaraları iyileştirmek, doku israfını azaltmak, metabolizmayı hızlandırmak ve uygun büyüme ve gelişmeye yardımcı olmak için önemli olan diğer amino asitlerden protein üretme kabiliyetini arttırdığı bulunmuştur. Ayrıca glutamin de birçok kimyasalın sentezlenmesini kolaylaştırarak yeterli enerjinin korunmasına yardımcı olur. Bu amino asit, karbon ve azot da dahil olmak üzere hücrelerimize “yakıt” sağlar.
Saçların ve Dişlerin Güçlenmesi: Tırnaklarınızın güçlü olmasına ve saç dökülmesinin belirtilerini azalmaya yardımcı olabilir. 2015 yılında Journal of Investigative Dermatology'de yayınlanan bir araştırmada, “hücre dışı matriks (ECM) ve saç folikül rejenerasyonu arasında önemli bir ilişki bulunduğunu ve bunun da, kollajenin saç dökülmesi ve ciltle ilgili diğer sorunlar için potansiyel bir terapötik hedef olabileceğini gösterdiği” belirtilmiştir.
Karaciğer: Vücudunuzu zararlı maddelerden arındırmak, kan akışını iyileştirmek ve kalbi genç tutmak için kollajen son derece faydalıdır. Çünkü glisin, yabancı maddeleri, toksinleri veya içinden geçmemesi gereken alkolleri emerek karaciğerin zarar görmesini en aza indirmeye yardımcı olur.
Kalp ve damar sağlığı: Bir amino asit olan prolin, atardamar duvarlarının kan dolaşımındaki yağ birikimini serbest bırakmasına, arterlerdeki yağın küçülmesine ve yağ birikiminin en aza indirgenmesine yardımcı olur. Eklemler ve arterler içinde doku onarımı için prolin gereklidir, ayrıca kan basıncını kontrol etmeye yardımcı olur. Eklemlerde bulunan kollajenin bir parçası olarak, bedenlerimizi titreşim veya şok etkilerinden korur ve yaşlandıkça değerli kıkırdak tutunmamıza yardımcı olur.  Ayrıca, arterosklerozun önlenmesiyle (atardamarların sertleşmesi) bağlantılıdır. Çünkü atardamarlarımızda plak oluşumunun temizlenmesine yardımcı olur.

KAYNAKLAR
E Proksch, D Segger, J Degwert, M Schunck, V Zague, S Oesser. Oral supplementation of specific collagen peptides has beneficial effects on human skin physiology: a double-blind, placebo-controlled study. Skin Pharmacol Physiol. 2014;27(1):47-55.
Kristine L Clark , Wayne Sebastianelli, Klaus R Flechsenhar, Douglas F Aukermann, Felix Meza, Roberta L Millard, John R Deitch, Paul S Sherbondy, Ann Albert. 24-Week study on the use of collagen hydrolysate as a dietary supplement in athletes with activity-related joint pain. Curr Med Res Opin. 2008 May;24(5):1485-96.
O Bruyère, B Zegels, L Leonori, V Rabenda, A Janssen, C Bourges, J-Y Reginster. Effect of collagen hydrolysate in articular pain: a 6-month randomized, double-blind, placebo controlled study. Complement Ther Med. 2012 Jun;20(3):124-30.
Alfonso E Bello, Steffen Oesser. Collagen hydrolysate for the treatment of osteoarthritis and other joint disorders: a review of the literature. Curr Med Res Opin. 2006 Nov;22(11):2221-32.
D E Trentham, R A Dynesius-Trentham, E J Orav, D Combitchi, C Lorenzo, K L Sewell, D A Hafler, H L Weiner. Effects of oral administration of type II collagen on rheumatoid arthritis. Science. 1993 Sep 24;261(5129):1727-30.
David C Crowley, Francis C Lau, Prachi Sharma, Malkanthi Evans, Najla Guthrie, Manashi Bagchi, Debasis Bagchi, Dipak K Dey, Siba P Raychaudhuri. Safety and efficacy of undenatured type II collagen in the treatment of osteoarthritis of the knee: a clinical trial. 
Int J Med Sci. 2009 Oct 9;6(6):312-21.
I E Koutroubakis, E Petinaki, P Dimoulios, E Vardas, M Roussomoustakaki, A N Maniatis, E A Kouroumalis. Serum laminin and collagen IV in inflammatory bowel disease. J Clin Pathol. 2003 Nov;56(11):817-20.
Peiwen Chen, Matilde Cescon, Paolo Bonaldo. Lack of Collagen VI Promotes Wound-Induced Hair Growth. Journal of Investigative Dermatology. Volume 135, Issue 10, October 2015, Pages 2358-2367.
MC Goh, MF Paige, MA Gale, I Yadegari. Fibril formation in collagen. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications. Volume 239, Issues 1–3, 1 May 1997, Pages 95-102.
Xin Liu, Hong Wu, Michael Byrne, Stephen Krane, and Rudolf Jaenisch. Type III collagen is crucial for collagen I fibrillogenesis and for normal cardiovascular development. Proc Natl Acad Sci U S A. 1997 Mar 4; 94(5): 1852–1856.

DOÇ. DR. CENK KILIÇ ANATOMİ UZMANI (DENEYSEL VE TAMAMLAYICI TIP)