fbpx VAHŞİ ALASKA YABAN MERSİNİ | Mamak Havadis

VAHŞİ ALASKA YABAN MERSİNİ

Bu makalenin amacı birçok insanın hakkında fazla bilgi sahibi olmadığı vahşi Alaska yaban mersininin sağlık açısından faydalarını özetlemektir. Yaban mersini ılıman iklimlere adapte olmuş bir üzüm benzeri meyve türüdür. Kuzey Yarımkürenin serin ve dağlık bölgelerinde yetişen birçok türü vardır. Genel olarak Kuzey Avrupa, Amerika'daki Rocky Dağları ve Türkiye'de, Karadeniz Bölgesinin rakımı yüksek olan fundalık ve ormanlık bölgelerinde yabani formda değişik tipleri bulunmaktadır. Yaban mersini özellikle 1906 yılında Amerika'da başlatılan ıslah çalışmaları sonucu doğadaki yabani formlarına göre kültüre alınan çeşitlerin, özellikleri (meyve iriliği, tadı, olgunluğu vb.) daha üstün niteliklere sahip olduğu görülmüştür. Vahşi Alaska Yaban Mersini'ni diğerlerinden ayıran en temel özellik yüksek miktarlardaki antioksidan içeriğidir. Doğada yetişme şartları göz önünde bulundurulduğunda diğer türlere oranla daha fazla besin değeri içerdiği klinik deneylerle ispatlanmıştır. 10 kata kadar daha fazla antioksidan değeri içermektedir.
Alaska’da yaz mevsiminin son ayları nefes kesici bir güzelliktedir. Bu 22 saate kadar uzayan günler, vahşi Alaska yaban mersininin hasat zamanıdır. Alaska’nın soğuk ve uzun gecelerinde meyve ve sebzelerin çoğu çabucak kurur ve yok olur. Ancak, Alaska’nın vahşi yaban mersini öyle sıradan bir meyve değildir. Bu meyve, kendisini sert iklim şartlarından korumak için, kabuğunda bulunan ve renk bakımından zengin bir pigment olan antosiyanin maddesini geliştirmiştir. Bu fitokimyasal, vahşi Alaska yaban mersininin besleyiciliğinin kaynağını oluşturur ve sıradan yaban mersininin beş katı kadar daha etkilidir. 
Yaban mersini meyvesinin içeriğinde insülin benzeri maddeler bulunduğundan kan şekerini düşürür. Yaban mersini (blueberry) meyvesinin özellikle şeker hastalığına bağlı göz hastalığının tedavisinde yoğun olarak kullanılmaktadır. Şeker hastalığının tedavisinde özellikle yaban mersini şurubu, şekersiz yaban mersini marmelatı, yaban mersini kurusu ve yaban mersini çayları kullanılmaktadır. Birçok hastalıkta meyve karışımlı yaban mersini yaprak çayı kullanılması tavsiye edilmektedir. Örneğin, eyve karışımlı yabanmersini yaprak çayı idrar yolu enfeksiyonlarında antibiyotik etkisi göstermektedir. Yaban mersini (blueberry) çayı bayanlarda özel günlerin etkisini azaltıp düzene sokmaktadır.
Son yıllarda faydası sıkça araştırılmaya başlanan vahşi Alaska yaban mersininin faydaları;
Beyin sağlığını korur: Unutkanlığa iyi gelir. Yaban mersini üzerinde yapılan araştırmalar yaban mersininin antioksidan özellikleri ile oksidatif strese karşı koruyarak yaşa bağlı unutkanlığı geciktirdiğini ortaya koymaktadır. Öğrenme kapasitesini artırır. Düzenli yaban mersini tüketimi (günde 150-200 gr) öğrenme kapasitesini artırdığı ve motor becerilerini geliştirdiği yönünde araştırmalar bulunmaktadır.
Göz sağlığını korur: Miyopluk ve göz yorgunluğunu giderir. Katarakt, karasu (glokom: göz tansiyonu), şeker hastalığından kaynaklanan görme bozuklukları (diyabetik retinopati), gece körlüğü gibi rahatsızlıklarda oldukça etkili bir meyvedir. Kılcal damar çatlamasını engeller. Tavukkarası (retinitis pigmentosa) hastalığının ilerlemesini yavaşlatıcı etkisi bulunmaktadır. Gece görüşü kabiliyetini artırır. Göz kamaşmasını azaltıcı, retinayı güçlendirici olarak da kullanılabilir. 
Kansere karşı vücudu koruyan enzimlerin aktifliğini sağlar: Kansere karşı önemli bir direnç sağladığı belirlenmiştir. Antikanserojen ve antioksidan özelliğe sahip olup kansere karşı vücudu koruyan enzimleri aktive etmektedir. Kansere karşı savaşan ellagic-asit içeriği oldukça yüksektir. 
Bağışıklık sistemimizi güçlendirir: HIV (AIDS) virüsünün bağışıklık sisteminize zarar vermesini önler. Antioksidan oranı çok yüksek olduğundan bağışıklık sistemimizi güçlendirerek vücudun hastalıklara karşı direncini arttırır. Özellikle çocukların zihinsel ve fiziksel gelişimlerinde etkilidir. (Hamile bayanların anne karnındaki çocuğun gelişimi ve bağışıklık sisteminin anne karnında güçlenmesi amacıyla kullanılmaktadır.
Kalp sağlığını korur: Kalp krizi riskini azaltır. Yaban mersini (blueberry) damarlar üzerinde oldukça etkilidir. Damarla ilgili olarak; varis, iyileşmesinde yardımcı olur. Basur (hemoroid) ve romatizma kaynaklı ağrıları azaltır. Varis ve basuru azaltabilir. Kan damarlarının tıkanmasını engeller. Damar sertliği oluşumunu engeller. Zayıf kılcal damarları güçlendirilir. Damar elastikliğini ve gözeneklerin geçirgenliğini artırır. Pektin içeriği yüksek olup kolesterolü düşürür.
Sindirim sistemini düzenler: Bulantıyı, mide kramplarını ve mide ülserini önler. Bağırsak metabolizmasını düzenleyen lifli özelliği vardır. Kabızlığı önler.
Akciğer amfizemi üzerine olumlu etkileri vardır.
Artrit (eklem iltihaplanması) rahatsızlıklarına olumlu yönde yardımcı olur.
Kan şekerini düzenler. 
Doğal antibiyotik etkisi göstererek idrar yollarını temizler.
Doğal anti depresandır. Sakinleştirici özelliği vardır.
Aft olarak bilinen ağız içi yaralarını iyileştirir.
Yağlı bileşiklerin vücuttan atılmasını sağlar.
Taze olarak yenildiğinde kanı temizler.
Besleyici olmasına rağmen kalori ve sodyum içeriği düşüktür.
Vücutta biyoaktif madde olarak kullanılan polifenoller, aktokyaninler, flavanoller ve tanenlerce zengindir.
Diyetlerin sağlıklı ve çok değerli bir parçasıdır.
İltihaplar için dezenfektan özelliği taşır potasyum içeriği son derece yüksektir

Vahşi Alaska yaban mersininin 100gr'ında;  
Enerji 42.1 kcal
Su 84,8 g
Proteinler 0,6 g
Yağlar 0,6 g
Karbonhidratlar 7,4 g
Posa 4,9 g
Alkol 0,0 g
mf. ung. FS 0,4 g
Kolesterol 0,0 mg
A vitamini 6,0 µg
Karoten 0,0 mg
E vitamini 1,9 mg
B1 vitamini 0,0 mg
B2 vitamini 0,0 mg
B6 vitamini 0,1 mg
Folik asit 3,0 µg
C vitamini 30,0 mg
Sodyum 1,0 mg
Potasyum 73,0 mg
Kalsiyum 13,0 mg
Magnezyum 2,0 mg
Fosfor 13,0 mg
Demir 0,7 mg
Çinko 0,1 mg bulunmaktadır.

Vahşi Alaska yaban mersinini kullanmanın herhangi bir yan etkisi ve zararı yoktur. Kronik rahatsızlıkları olanlarda ve küçük çocuklarda kullanmak isterseniz, öncelikle hekiminize danışıp onay almalısınız.

KAYNAKLAR
Roxie Rodgers Dinstel, Julie Cascio, Sonja Koukel. The antioxidant level of Alaska's wild berries: high, higher and highest. Int J Circumpolar Health. 2013 Aug 5;72.
Zheng W, Wang SY. J Agric Food Chem. 2003 Jan 15;51(2):502-9. J Agric Food Chem. 2003 Jan 15;51(2):502-9. 
Dróżdż P, Šėžienė V, Pyrzynska K. Phytochemical Properties and Antioxidant Activities of Extracts from Wild Blueberries and Lingonberries. Plant Foods Hum Nutr. 2017 Dec;72(4):360-364. 

Grace MH, Esposito D, Dunlap KL, Lila MA. Comparative analysis of phenolic content and profile, antioxidant capacity, and anti-inflammatory bioactivity in wild Alaskan and commercial Vaccinium berries. J Agric Food Chem. 2014 May 7;62(18):4007-17. 
Kelly E, Vyas P, Weber JT. Biochemical Properties and Neuroprotective Effects of Compounds in Various Species of Berries. Molecules. 2017 Dec 22;23(1):26. 
Heinonen M. Antioxidant activity and antimicrobial effect of berry phenolics--a Finnish perspective. Mol Nutr Food Res. 2007 Jun;51(6):684-91. 
Carvalho MJ, Gouveia CS, Vieira AC, Pereira AC, Carvalho MÂ, Marques JC. Nutritional and Phytochemical Composition of Vaccinium padifolium Sm Wild Berries and Radical Scavenging Activity. J Food Sci. 2017 Nov;82(11):2554-2561.
Hupp J, Brubaker M, Wilkinson K, Williamson J. How are your berries? Perspectives of Alaska's environmental managers on trends in wild berry abundance. Int J Circumpolar Health. 2015 Sep 15;74:28704. 
Chen L, Xin X, Yuan Q, Su D, Liu W. Phytochemical properties and antioxidant capacities of various colored berries. J Sci Food Agric. 2014 Jan 30;94(2):180-8. 
Chen Du, Amy Smith, Marco Avalos, Sanique South, Keith Crabtree, Wanyi Wang, Young-Hoo Kwon, Parakat Vijayagopal, and Shanil Juma. Blueberries Improve Pain, Gait Performance, and Inflammation in Individuals with Symptomatic Knee Osteoarthritis. Nutrients. 2019 Feb; 11(2): 290.
Luyao Ma, Zhenghai Sun, Yawen Zeng, Mingcan Luo, and Jiazhen Yang. Molecular Mechanism and Health Role of Functional Ingredients in Blueberry for Chronic Disease in Human Beings. Int J Mol Sci. 2018 Sep; 19(9): 2785.

DOÇ. DR. CENK KILIÇ ANATOMİ UZMANI (DENEYSEL VE TAMAMLAYICI TIP)