fbpx Yerli sermaye yurtdışına taşınıyor | Mamak Havadis

Yerli sermaye yurtdışına taşınıyor

Türkiye’de sermayenin yapısına ilişkin yeterli araştırma yok. Ülkemizde sermayedar sınıfın yapısının, niteliğinin ve eğilimlerinin objektif veri ve bilgilere dayanarak incelenmesi, Türkiye’nin geleceğine ilişkin programların belirlenmesi ve uygulanması açısından son derece önemli.

Örneğin, Kurtuluş Savaşı sırasında Osmanlı sermayesinin tavrını bilmeden, Kemalist Devrim’in niteliğine ilişkin iddialarda bulunanlar büyük yanlış yapmaktadır. Kurtuluş Savaşı yıllarında Osmanlı’da sermaye birikiminin çok büyük bölümü Ermeni, Rum ve Yahudi azınlıkların elindeydi ve bunlar da somut çıkarlarını, emperyalist güçlerle ortaklıkta buluyorlar ve ona göre hareket ediyorlardı. Bu nedenle de Kurtuluş Savaşı yıllarında işgalci Yunan ordusunu maddi ve manevi olarak desteklemişlerdi.

YERLİ SERMAYENİN YURTDIŞI YATIRIMLARI

Türkiye’de son yıllarda önem kazanan bir eğilim, yerli sermayenin yurtdışında yaptığı yatırımlardaki büyük artıştır.

Yerli sermayenin yurtdışı yatırımları ya hisse senedi veya borç senedi yoluyla olur, ya da doğrudan yatırımlarla.

TC Merkez Bankası verilerine göre, hisse senedi ve borç senedi yatırımları sınırlıdır. 2020 yılında yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışındaki hisse senetleri 529 milyon dolar, borç senetleri 887 milyon dolardı. İkisinin toplamı 1.5 milyar dolar ediyor.

TC Merkez Bankası verilerine göre, yerli sermayenin yurtdışındaki doğrudan yatırımlarında ise son yıllarda büyük bir artış söz konusu. Yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışındaki doğrudan yatırımları 2001 yılında 4.6 milyar dolar iken, 2019 yılında 41.9 milyar dolara yükselmiş. Yerli sermayenin 41.9 milyar dolarlık yurtdışı yatırımının 4.4 milyar dolarlık bölümü imalat sanayiinde, 37.0 milyar dolarlık bölümü ise hizmetler sektörünün çeşitli alt sektörlerinde.

Aşağıdaki çizelgede, TC Merkez Bankası verilerine göre, yurtiçinde yerleşik kişilerin yurtdışındaki doğrudan yatırımlarının miktarı verilmektedir.

  Yıl       Doğrudan Yatırım Miktarı

(milyon ABD doları)

2001   4.581

2002   5.847

2003   6.138

2004   7.060

2005   8.315

2006   8.866

2007   12.210

2008   17.845

2009   19.923

2010   20.761

2011   23.897

2012   27.513

2013   29.918

2014   33.938

2015   27.671

2016   30.966

2017   37.570

2018   38.394

2019   41.934

TİCARET BAKANLIĞI VERİLERİ

Ticaret Bakanlığı’nın 2020 yılı Haziran ayında yayınlanan Yurtdışı Yatırım Raporu-2020 de bu konuda veri sağlamaktadır.

Bu çalışmaya göre, Türkiye’de yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yurtdışında gerçekleştirdikleri 2.098 yatırımın 31 Aralık 2019 itibarıyla sermaye pozisyonu 41.9 milyar ABD dolarıdır. “Yatırımcı ile yurtdışı yatırım arasındaki borç ilişkisinin de dikkate alındığı net yatırım pozisyonuna göre Türkiye’de yerleşik gerçek ve tüzel kişilerin yurtdışı yatırımlarının tutarı ise 49.3 milyar dolardır.” En fazla yatırımın bulunduğu üç ülke, Hollanda, Birleşik Krallık ve ABD’dir.

Bu yatırımların bir bölümü Türkiye’nin ihracatını ve turizm gelirlerini artırmaya katkıda bulunmaya yöneliktir. Bir bölümü ise kâr peşindeki sermayenin Türkiye gibi bir derdinin olmamasının sonucudur.

Bu konuların daha ayrıntılı olarak incelenmesinde büyük yarar vardır.